Jakie są rodzaje dywanów? Przegląd typów i materiałów

Planujesz zakup dywanu i gubisz się w nazwach materiałów, typach runa i sposobach wykonania? Chcesz, żeby dywan był i ładny, i wygodny w użytkowaniu? Z tego artykułu dowiesz się, jakie są rodzaje dywanów, czym różnią się poszczególne materiały i na co zwrócić uwagę przy wyborze.

Jak dzieli się dywany ze względu na materiał?

Podstawowy podział dywanów opiera się na tym, z jakiego surowca wykonane jest runo dywanu. Od materiału zależy nie tylko wygląd, ale też trwałość, łatwość czyszczenia, a nawet to, czy dywan będzie dobrym wyborem dla alergika. Inaczej zachowuje się miękki dywan wełniany, inaczej cienka mata sizalowa, a jeszcze inaczej gruby dywan poliestrowy do pokoju dziecięcego.

Można wyróżnić dwie główne grupy: dywany naturalne i dywany syntetyczne. W ramach każdej z nich występują kolejne podtypy, które warto znać przed zakupem, bo każdy materiał lepiej sprawdzi się w innym pomieszczeniu i przy innym stylu życia domowników.

Dywany z włókien naturalnych

Dywany z wełny, bawełny, jedwabiu, juty, sizalu czy skóry uchodzą za rozwiązanie premium. Wynika to nie tylko z wyższej ceny, ale przede wszystkim z ich właściwości i szlachetnego wyglądu. Wełna owcza – najpopularniejszy surowiec – daje runo sprężyste i dość odporne na zabrudzenia, które po odkurzeniu odzyskuje kształt. Dobrze izoluje od chłodu i wycisza pomieszczenie, a do tego reguluje wilgotność powietrza. Pochłania jej nadmiar i oddaje, gdy w domu robi się zbyt sucho.

Dywany jedwabne i wysokogatunkowe wyroby z wiskozy są bardzo gładkie, połyskujące i delikatne w dotyku. Ich włókna są cienkie, dlatego najczęściej trafiają do eleganckich salonów lub sypialni, gdzie ruch jest niewielki. Z kolei dywany bawełniane są lekkie, dość cienkie i przyjemne dla skóry, a dzięki łatwemu barwieniu występują w ogromnej liczbie wzorów i kolorów. Warto też wspomnieć o matach z juty i sizalu. Mają surowy charakter, szorstką powierzchnię i świetnie pasują do aranżacji w stylu boho, skandynawskim czy japandi.

Dywany syntetyczne

Dywany z włókien syntetycznych – polipropylenowe, poliamidowe, poliestrowe, akrylowe i w dużej mierze wiskozowe – to wybór dla osób, które szukają połączenia rozsądnej ceny, wytrzymałości i łatwej pielęgnacji. Polipropylen (oznaczenia PP, PET, BCF, HS) dobrze znosi ścieranie, wilgoć i płowienie kolorów, dlatego takie dywany można położyć w przedpokoju, pokoju dziecka czy domowym biurze. Z kolei runo z włókna heat set wizualnie i w dotyku przypomina wełnę, ale jest bardziej odporne na intensywne użytkowanie.

Dywany poliamidowe (nylonowe) są bardzo sprężyste, odporne na ugniatanie i łatwe w odkurzaniu. Sprawdzają się w miejscach o dużym natężeniu ruchu. Poliester daje miękkie, puszyste runo, często wykorzystywane w miękkich dywanach do sypialni. Dywany akrylowe dobrze izolują od chłodu i w dotyku przypominają wełnę, choć w przypadku alergików bywają mniej polecane niż polipropylen czy poliamid. Wiele nowoczesnych dywanów syntetycznych powstaje z surowców z recyklingu, co docenią osoby zwracające uwagę na aspekt ekologiczny.

Jakie są rodzaje dywanów ze względu na runo?

Ten sam materiał może zupełnie inaczej wyglądać i zachowywać się w zależności od tego, jak uformowane jest jego runo. Chodzi o długość włosa, gęstość splotu i sposób wykończenia powierzchni. Innego efektu wizualnego i użytkowego można się spodziewać po płasko tkanej macie, a innego po puszystym dywanie shaggy.

Podział według runa pozwala lepiej dopasować dywan do konkretnych pomieszczeń. W salonie przy kanapie bywa pożądana miękkość i efekt przytulności, z kolei w jadalni pod stołem praktyczniej sprawdza się niższe, gładkie runo, które łatwo odkurzyć z okruszków.

Dywany gładkie i płasko tkane

Dywany gładkie mają krótkie, równo przycięte runo – zwykle do 2–3 cm wysokości. Dzięki temu łatwo utrzymać je w czystości i nie gubią kształtu pod nogami krzeseł czy stołu. Dobrze znoszą obecność małych dzieci i zwierząt, bo sierść nie wnika głęboko między włókna. Wzór na takich dywanach powstaje głównie z gęstości splotu oraz zestawienia kolorów, a powierzchnia jest wizualnie równa.

Dywany tkane na płasko, nazywane często matami, w ogóle nie mają klasycznego, „stojącego” runa. Przypominają grubą tkaninę lub matę. Są twardsze, szorstkie w dotyku i bardzo odporne na ugniatanie. Taki model sprawdzi się np. w kuchni, korytarzu czy na tarasie zadaszonym, bo łatwo usunąć z niego piasek i inne zabrudzenia.

Dywany typu shaggy

Dywany shaggy wyróżniają się bardzo długim i gęstym włosiem, które może sięgać nawet 10 cm. Zapewniają niesamowitą miękkość i wrażenie zanurzania stóp w chmurce, dlatego świetnie pasują do sypialni, pokojów relaksu czy strefy wypoczynkowej w salonie. Długie runo pomaga też nieco regulować wilgotność i temperaturę przy podłodze, co docenią osoby lubiące chodzić boso.

Takie dywany są jednak wymagające w utrzymaniu. Kurz, piasek i drobne śmieci wnikają głęboko we włókna, dlatego zwykłe odkurzanie często nie wystarcza. W wielu przypadkach sensownym rozwiązaniem jest użycie odkurzacza piorącego lub zlecenie prania dywanów shaggy profesjonalnej pralni. Z tego powodu często wybiera się mniejsze rozmiary, które łatwiej odświeżyć i wysuszyć.

Carving, cut & loop i inne efekty

Ciekawą grupę stanowią dywany carvingowe. W ich przypadku runo jest wycinane na różne wysokości, dzięki czemu powstaje efekt wzoru 3D. Kontury motywów są podkreślone obniżonym włosiem, a tło pozostaje wyższe lub odwrotnie. Taki dywan przyciąga wzrok i nadaje wnętrzu bardziej dekoracyjny charakter.

Spotyka się także dywany typu cut & loop, gdzie część runa ma formę ciętą, a część pętelkową. Zróżnicowanie wysokości i struktury włókien daje wyraziste, ale nadal dość praktyczne powierzchnie, które dobrze sprawdzają się np. w nowoczesnych salonach czy pokojach nastolatków.

Jak wygląda podział dywanów według metody wykonania?

Sposób, w jaki powstaje dywan, wpływa na cenę, trwałość, a także unikalność wzoru. Inaczej ocenia się ręcznie tkany dywan orientalny z Iranu czy Turcji, a inaczej maszynowo produkowaną wykładzinę z fabryki w Europie. Metoda wykonania ma znaczenie także przy wyborze sposobu czyszczenia.

Najczęściej wyróżnia się trzy grupy: dywany tkane ręcznie, tkane maszynowo oraz tuftowane. Każda z nich ma swoją specyfikę, którą da się rozpoznać nawet bez specjalistycznej wiedzy, jeśli wiesz, na co spojrzeć.

Dywany tkane ręcznie

W krajach takich jak Indie, Iran, Pakistan, Chiny czy Turcja ręczne tkanie dywanów to wciąż żywe rzemiosło. Praca tkacza na krośnie jest czasochłonna i wymaga ogromnej precyzji, dlatego taki dywan kosztuje znacznie więcej niż model maszynowy. W zamian dostajesz unikalny wzór, często inspirowany lokalną kulturą, i przedmiot, który może służyć wielu pokoleniom.

Ręcznie tkane dywany zdradzają swoją naturę kilkoma detalami. Po pierwsze, mają lekkie asymetrie w kształcie i rysunku ornamentu – to dowód, że powstały w warsztacie, a nie na taśmie produkcyjnej. Po drugie, jeśli występują frędzle, są one przedłużeniem osnowy, a nie doszytym elementem dekoracyjnym. Wymagają delikatnej pielęgnacji, a w przypadku czyszczenia lepiej oddać je do specjalistycznej pralni.

Dywany maszynowe i tuftowane

Współczesne dywany maszynowe powstają na wielkich krosnach mechanicznych. Są bardzo powtarzalne, mają idealnie równe brzegi i symetryczny wzór. Zwykle wykorzystują włókna syntetyczne lub mieszane, co pozwala obniżyć cenę i uprościć pielęgnację. Kolorystyka bywa nieco mniej złożona niż w dywanach ręcznie tkanych, ale wybór wzorów i rozmiarów jest ogromny.

Dywany tuftowane powstają w innej technologii – runo „wbija się” specjalnym pistoletem w tkaninę nośną, a od spodu całość zabezpiecza się warstwą usztywniającą, zwykle beżową lub kremową. Ten sposób produkcji pozwala tworzyć dywany gęste, miękkie i wizualnie dopracowane, a jednocześnie tańsze niż klasyczne kobierce tkane ręcznie. Frędzle, jeśli się pojawiają, są w tych modelach doszywane już po zakończeniu produkcji.

Jak dopasować rodzaj dywanu do wnętrza?

Wybór dywanu nie kończy się na decyzji „naturalny czy syntetyczny”. Liczy się również to, gdzie dywan ma leżeć, ile osób po nim chodzi i jakie masz przyzwyczajenia w sprzątaniu. Inny model sprawdzi się pod stołem w jadalni, a inny w pokoju dziecka, gdzie często bawi się na podłodze.

Można więc spojrzeć na dywan nie tylko jak na dekorację, lecz także jak na element użytkowy, który ma spełniać konkretne zadania. Warto przeanalizować codzienny rytm życia domowników i dopiero na tej podstawie wybrać długość runa, materiał i metodę wykonania.

Dywany do salonu i sypialni

W salonie dobrze sprawdzą się miękkie dywany z wełny, poliestru lub wysokiej jakości wiskozy. Jeśli pomieszczenie jest intensywnie użytkowane, lepiej postawić na modele polipropylenowe lub poliamidowe z krótszym runem. Dla strefy wypoczynkowej przy kanapie wiele osób wybiera shaggy, które budują wrażenie przytulności, choć wymagają bardziej regularnej pielęgnacji.

W sypialni dominują dywany miękkie, ciepłe i przyjemne w dotyku, ponieważ często stawia się na nich bose stopy zaraz po wstaniu z łóżka. Tu dobrze sprawdzi się wełna, poliester o gęstym runie albo dywany tuftowane. Dla alergików korzystne będą dywany syntetyczne z oznaczeniami produktu przyjaznego dla osób wrażliwych na kurz i roztocza.

Dywany do kuchni, korytarza i pokoju dziecięcego

W kuchni, przedpokoju i na korytarzu priorytetem jest łatwe sprzątanie. Dobrze wypadają tu dywany płasko tkane, maty sizalowe, polipropylenowe wykładziny oraz modele, które można prać w pralce. Niskie runo ułatwia szybkie odkurzanie i usuwanie plam. W miejscach narażonych na wilgoć warto wybierać włókna odporne na wodę, takie jak poliester czy polipropylen.

Pokój dziecka to z kolei przestrzeń zabawy. Tam przyda się dywan miękki, ale też łatwy do czyszczenia. Dobre opinie zbierają dywany polipropylenowe, poliestrowe i część poliamidowych. Zapewniają przyjemną powierzchnię do siedzenia na podłodze, a jednocześnie można je regularnie odkurzać i odplamiać bez ryzyka szybkiego zniszczenia.

Jak różne materiały dywanów reagują na czyszczenie?

Pielęgnacja dywanu zależy zarówno od materiału, jak i typu runa. Ten sam środek, który poradzi sobie z plamą na dywanie poliestrowym, może zniszczyć delikatne włókna wełny czy jedwabiu. Zanim więc wlejesz do wiadra pierwszy lepszy płyn, warto wiedzieć, z czym masz do czynienia.

Dobrą praktyką jest sprawdzenie informacji na metce dywanu. Producent zaznacza tam, czy dany model można prać wodą, jakiej temperatury używać i czy dopuszczalne są mocniejsze detergenty. W razie wątpliwości lepiej wybrać delikatniejsze środki lub skorzystać z usług profesjonalnej pralni dywanów.

W przypadku różnych włókien sprawdzają się odmienne zasady postępowania, na przykład:

• dywany wełniane lub jedwabne najlepiej czyścić w letniej wodzie i delikatnymi preparatami,
• dywany poliestrowe czy polipropylenowe znoszą mocniejsze środki odplamiające,
• modele akrylowe i shaggy często wymagają prania ekstrakcyjnego,
• dywany bawełniane i wiskozowe lubią środki o naturalnym pH, bez silnie kwaśnych lub zasadowych dodatków.

Dla porównania poszczególnych rodzajów dywanów pod kątem materiału, trwałości i łatwości czyszczenia przydatne może być zestawienie w prostej tabeli:

Regularne odkurzanie i trzepanie dywanu wydłuża jego żywotność znacznie bardziej niż sporadyczne intensywne pranie.

W praktyce oznacza to, że nawet najprostszy dywan syntetyczny będzie długo wyglądał dobrze, jeśli systematycznie usuwasz z niego kurz i piasek, zanim wnikną głęboko w runo. Z kolei luksusowy dywan ręcznie tkany z wełny lub jedwabiu może szybko stracić urok, jeśli będzie prany w zbyt gorącej wodzie lub agresywnymi detergentami.